Dhr. P.J.M. Harmsen - Oorlogsslachtoffers Betuwe-West

Westbetuwse oorlogsslachtoffers
Ga naar de inhoud

Dhr. P.J.M. Harmsen

Gemeente Culemborg > Burgerslachtoffers:
Onderstaand slachtoffer was van geboorte geen Culemborger, maar woonde er wel lange tijd:

Achternaam: Harmsen
Voornamen: Pieter Johan Marie 
Voorletters: P.J.M. 
Beroep: Schilder     
Geboorteplaats: Vianen
Geboortedatum: 11-01-1906
Overlijdensplaats: Polen/ Zabikowo
Overlijdensdatum: 28-04-1945    


Blz.  uit trouwboekje (foto Kees Eulink)

De ouders van Piet waren timmerman Cornelis Harmsen (1870-1953) en Johanna Gijsberta Bogaard (1870-1927), beiden uit Vianen. Ze kregen samen vier kinderen:
  • Jacob Cornelis (*1900), onderwijzer, trouwde in 1930 in Zwolle met Anna Jacoba Sprenkeler
  • Cornelis Bertus (*1902)
  • Barta Cornelia (1904-1996), trouwde met Adrianus in 't Veld (1906-2002)
  • Pieter Johan Marie (1906-1945)

Piet was al achtendertig toen hij in maart 1944 trouwde met de drie jaar jongere Adriana Anna (Sjaan, "Zus") Wagemaker (1903-1980) uit Culemborg. Zij was de derde uit een gezin van acht kinderen. Sjaan dreef samen met haar twee zussen een naaiatelier op de Oostersingel 38.
Na het huwelijk woonde Piet en Sjaan in bij Sjaans bejaarde moeder. Drie weken daarna werd Piet al opgeroepen voor de Arbeitseinsatz. Waar hij toen naartoe ging is nog onduidelijk.
Midden 1944 was hij werkzaam bij de aanleg van een verdedigingslinie in de buurt van de oude Duits-Poolse grens in het dorpje Nadnia bij Neu Tomischel (Pools: Nowy Tomysl) en Bentschen (Pools: Zbaszyn). Hier werd Piet op 30 augustus 1944 gearresteerd. De aanklacht van de Gestapo luidde: "Reichsfeindlicher Aktivitäten".  Hij werd van 8 september 1944 tot en met 30 december 1944 geïnterneerd in concentratiekamp Zabikowo in Polen.  Dit kamp was voor de Gestapo een plaats waar de gearresteerden voor de duur van  het onderzoek en de verhoren konden worden vastgehouden tot het oordeel was geveld.
Het kamp was bijna 4 ha. groot. Het was omringd met prikkeldraad, waarop stroom stond. Er was een mannen- en vrouwenkamp dat strikt gescheiden was. Ook werden de politieke gevangen gescheiden gehouden van de overige gevangenen.

foto: website www.zabikowo.home.pl

De overgebleven resten van de verbrande houten barakken.  (foto: website www.zabikowo.home.pl)

Dit kamp was overwegend voor Polen bestemd, maar ook Russische krijgsgevangenen, Duitse deserteurs van de Wehrmacht, Luxemburgers, Nederlanders, Hongaren, Slowaken en Amerikaanse  staatsburgers werden hier gevangen gehouden.
Uit angst voor de Russische opmars begonnen de Duitsers dit kamp vanaf 20  januari 1945 te evacueren. 408 gevangenen werden per trein naar kamp Sachsenhausen getransporteerd. Het kamp Zabikowo werd ondertussen in brand gestoken. Daarbij werden ook de in de haast geëxecuteerde gevangen verbrand.

Uit onderstaande correspondentie van Districtsbureau Verzorging Oorlogsslachtoffers met de Gemeente Culemborg blijkt, dat de weduwe van Piet na de oorlog enige tijd  financieel werd ondersteund.

Terug naar de inhoud