Dhr. J. van Beest - Oorlogsslachtoffers West-Betuwe

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Dhr. J. van Beest

Gemeente West Betuwe > Burgerslachtoffers: > Spijk
Achternaam: Beest
Tussenvoegsels:van
Voornamen: Jacobus
Voorletters: J
Beroep: Administrateur
Geboorteplaats: Spijk
Geboortedatum: 12-06-1882
Overlijdensplaats: Utrecht
Overlijdensdatum: 31-03-1945
Begraafplaats: Gem. Begraafplaats te Spijk
Gemeente: West Betuwe
Provincie: Gelderland
Vak:Oude gedeelte
Rij:
Nummer: 40


   
Het vestingstadje Heukelum aan de Linge kent in de oude kern vlakbij de kerk de Arend Zeemeringstraat, de Evert Noolstraat en Marinus Visserstraat. Op het kerkhof staan op het grafmonument voor drie verzetslieden ook deze namen. Wie waren ze en wat was hun bijdrage aan de strijd tegen de Duitse bezetter?


G. Lakerveld en rechts E. Nool
Evert Nool, commandant van een plaatselijke groep van de illegale 'Ordedienst' (OD) benadert in de zomer van 1943 Arend Zeemering. Laatstgenoemde krijgt de opdracht om voor door deze organisatie inlichtingen te verzamelen en geeft, na eerst zelf binnen de OD te zijn opgeleid, instructie aan anderen in het gebruik van explosieven. Ook werkt hij vanaf begin 1944 samen met mensen van de onderduikorganisatie (LO) in Heukelum. Daarnaast heeft Arend nog contacten met een knokploeg in de Betuwe en de spionage- en koeriersgroep 'Rolls Royce’.

Op initiatief van de uit Amsterdam afkomstige Hans Gerver wordt in augustus 1944 in Leerdam en omgeving een stootgroep gevormd, waar Arend Zeemering en Evert Nool ook deel vanuit gaan maken. Gerver introduceert op 15 januari 1945 een zekere Pieter Lahnstein als illegaal werker en specialist in overvallen. Deze Lahnstein heeft Gerver enkele maanden eerder al eens geholpen.



Marinus Visser
De plaatselijke verzetsgroep van de illegale 'Ordedienst' (OD) uit Heukelum bestaat uit: Evert Nool (jachtopziener), Arend Zeemering (opperwachtmeester van de Marechaussee), Marinus Visser (hulpmachinist van het stoomgemaal van Asperen), administrateur Jacobus “Co” van Beest, Gijsbert Lakerveld (politieman), Van Haarlem (politieman), Jan Kouw en tenslotte Henk Post en Pieter Lahnstein. Ze zijn niet op de hoogte dat Pieter Lahnstein en Henk Post voor de Amsterdamse Abwehr werken. De 21-jarige 'Kleine Piet' Lahnstein krijgt de opdracht te infiltreren in de illegaliteit in Leerdam en omgeving. De nietsvermoedende contactpersoon Hans Gerver, brengt hem onder bij de familie Zeemering. Om enige zekerheid te verkrijgen over zijn betrouwbaarheid, heeft deze familie nog zijn spullen doorzocht, maar niets verdachts gevonden.
Henk Post uit Heukelum is eerder gearresteerd geweest door de SD (Sicherheitsdienst), maar onder bepaalde condities vrijgelaten.
Op 17 en 18 januari 1945 overvalt de Heukelumse verzetsgroep onder leiding van Evert Nool een boerderij van een NSB-boer en het distributiekantoor in Asperen. De groep bestaat verder uit: Arend Zeemering, Marinus Visser, Jan Kouw en Jacobus van Beest. Meteen na deze overval vertrekt Pieter Lahnstein onder voorwendsel dat zijn chef ziek was geworden.

Arend Zeemering
Een week later op 25 januari 1945 valt de "Geheime Feldpolizei" uit Utrecht op adressen in Leerdam, Heukelum en Asperen binnen. Lahnstein wijst hen de weg, maar blijft zelf op de achtergrond en Arend Zeemering, Evert Nool en Marinus Visser worden oppakt. Bij Arend thuis in de Gasthuisstraat worden een stengun, een radiotoestel en springstoffen gevonden.
Na de arrestatie van deze Heukelums KP-ploeg wordt korte tijd later Hendrik van Bezooijen in Minkeloos opgepakt en in Spijk (dat toen bij de gemeente. Heukelum hoorde) wordt de 62-jarige Co van Beest gearresteerd. Hij is werkzaam op een administratiekantoor te Asperen. Co is getrouwd met Gerri Eva Post, een tante van Henk Post.
Ze worden naar de strafgevangenis op het Wolvenplein in Utrecht overgebracht, waar ze vreselijk gemarteld worden. Arend, Evert, Marinus en twee anderen worden op 31 maart naar Fort De Bilt gebracht en daar gefusil­leerd. Op 5 april worden in Zeist als represaillemaatregel tien mensen doodgeschoten, waaronder ook Jan Kouw.
Verzetslid Gijsbert Lakerveld, is getipt door de dochter van Noolen en is gevlucht naar het dijkhuis "De Gaddam" van Pieter Filius aan de Nieuwe Zuiderlingedijk. Hier heeft hij de nacht doorgebracht. Op advies van Pieter scheert Gijsbert zijn snor en sik af. Pieters oudste dochter brengt hem vervolgens naar boer De Graaff in Dalem. Tot het einde van de oorlog heeft hij daar gezeten. Wel hebben de Duitsers toen zijn 20-jarige zoon Dik meegenomen, maar na enkele weken weer vrijgelaten.
Wellicht mede als gevolg van het verraad wordt in de ochtend van 5 februari 1945 in Asperen een grote razzia door de Duitsers gehouden. De gevangenen worden ondergebracht in de garage van Kleijn en de volgende dag, nadat velen ontsnapt zijn, naar Duitsland afgevoerd. Het nieuws is al vroeg in Heukelum bekend en velen zoeken een veilig onderkomen hier en elders.
Verzetslid Van Haarlem kan bij deze razzia op tijd verdwijnen en zit o.a. drie maanden ondergedoken bij een schilder in Heukelum.
Merkwaardig is dat na de bevrijding maar één persoon als BS-er tevoorschijn komt: Henk Post. Na enkele dagen bij de BS in Leerdam dienst gedaan te hebben, is hij door de OPD gearresteerd op verdenking van verraad. Een memorandum dat door hem is ondertekend en waarop hij inlichtingen aan de SD belooft, is later door de OPD gevonden. Henk wordt later toch vrijgelaten bij gebrek aan bewijs.
Kort na zijn vrijlating trouwt Henk met Nikki, een dochter van Barones Taets van Amerongen. De Barones is hofdame geweest bij Koningin Wilhelmina en met een Amerikaan getrouwd. Nikki heeft hierdoor ook een Amerikaanse status, vandaar dat Henk Post eenvoudig naar de VS kan ontkomen. In 2007 is hij daar in New York op 85-jarige leeftijd overleden.
Later hertrouwt de Barones met Jacobus (Job) Post, een oom en tevens voogd van Henk Post.
In 1948 hoort de 24-jarige Pieter Lahnstein vanwege zijn verraad een levenslange gevangenis over zich uitspreken door het Bijzonder Gerechtshof in Amster­dam. Deze straf wordt in 1952 omgezet in een gevangenis­straf van twintig jaar.
Gijsbert Lakerveld heeft na de oorlog weer zijn taak bij de politie opgenomen.
Na de oorlog worden de gefusilleerde Heukelummers herbegraven in een door de burgerij geschonken grafkelder op de oude begraafplaats.
Co van Beest te Spijk vindt zijn laatste rustplaats in een graf dat door de gemeente beschikbaar wordt gesteld. Op gezette tijden worden na de oorlog herdenkingen gehouden in de Heukelumse kerk, waarbij familie van de gesneuvelden en bekenden aanwezig zijn.

De gemeenteraad van Heukelum besluit bovendien een aantal historische straatnamen in de oude kern op te dragen aan de verzetslieden Zeemering, Nool en Visser.

Uit: Marechaussee Contact juni 2012, nummer 3. Auteur Henk G. Westland.
 
Zoeken op deze website
Copyright 2017. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu