NL-militairen in Culemborg - Oorlogsslachtoffers West-Betuwe

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

NL-militairen in Culemborg

Gemeente Culemborg > Gesn. NL-militairen in Culemborg
Nederlandse militairen op  Culemborgs grondgebied

De Nederlandse verdedigingsstellingen (E. Brongers 1940)

In Culemborg waren o.a. gelegerd:
9e C.Lu.Mitr.
3e LK, 5e divisie, Waal-Lingestelling.
1e en 4e peloton: Geldermalsen.
2e peloton: Culemborg ( Noordoever )
3e peloton: Culemborg ( Zuidoever ).
Huize Den Bol

In de zgn. voormobilisatie van 29 augustus 1939 werd  er vanwege het strategisch belang van Culemborg ( m.n. de spoorbrug) begonnen  met de plaatsing van afweergeschut. Dit afweergeschut werd opgesteld  in  neerklapbare schuurtjes bij  huize "Den Bol" aan de Beusichemsedijk en in de  omgeving van de spoorbrug en het veer. Ook op de Varkensmarkt stond ook  luchtafweergeschut opgesteld.
Het was al geruime tijd bekend dat Duitse  burgervliegtuigen die van Keulen naar Schiphol vlogen, spionagemateriaal aan  boord hadden, waarmee vrij eenvoudig afweergeschut gelokaliseerd werd.


Op 1 januari 1940 werden op de IJsbaan tegenover de Metaalwarenfabriek Gispen'  te Culemborg, schaatswedstrijden gehouden voor de Nederlandse militairen,  behorende tot het Kantonnement Regiment, gelegerd. te Culemborg. Hiervoor werden  prijzen beschikbaar gesteld door de Burgercommissie C en 0. Aanvang der  wedstrijden om  9.30 uur v.m. met wedstrijdrijden, in de na­middag stond  schoonrijden op het programma. De militaire apotheker, de heer Jongebroer, kreeg  de leiding.
Tijdens de  voormobilisatie werden in Culemborg een groot aantal militairen ondergebracht.  De Fröbelschool van J.C.Bink in de Goilberdingerstraat moest plaats maken voor  een groot aantal Nederlandse soldaten.  In het R.K.-parochiehuis in de  Grote Kerkstraat was de 3e Compagnie Pioniers (3CP) gelegerd. In de grote zaal  hadden de soldaten hun slaapplaatsen . Het voorste gedeelte werd gebruikt als  kantine. Op het Speelterrein 'de  Doelen' te Culemborg  kwamen eveneens een groot aantal Nederlandse soldaten, in  tentenkampen, als ook in het voormalige gebouw 'Maria Regina' op de  Varkensmarkt. Het gebouw De Trio in de Binnenmolenstraat werd  ook voor de  Nederlandse strijdkrachten gevorderd, terwijl het gebouw de Imprimator in de  Prijssestraat kort tevoren in gebruik was genomen. De militaire staf lag  ingekwartierd in villa Sprokkelenburg.
Er was in Culemborg een   regeling getroffen: in het geval van oorlog  zouden het  Barbaraziekenhuis en  in het Seminarie alsmede in het Elisabethweeshuis een noodhospitaal worden.  Ingericht voor de gewonde militairen en burgers. In deze zelfde periode ging men  in Culemborg en spoedcursus  organiseren waaraan ook een twintigtal Zusters aan  deelnamen.
Op 10 mei vielen de Duitsers Nederland binnen. Middels een  Blitzkrieg probeerden zij een beslissing te forceren.'s nachts om drie uur werd  de grens overschreden door marcherende troepen, rollend materieel en door de  lucht m.b.v. transportvliegtuigen die ver achter de Hollandse Waterlinie  parachutisten dropten. Iedereen werd die vrijdagmorgen gewekt door ronkende  vliegtuigmotoren en ratelende afweergeschut.
Duitse vliegtuigen scheerden laag over de Culemborgse huizen en  mitrailleurkogels ketsten over de straten. Menig dakpan en ruit moest het  ontgelden. De bevolking schuilde binnenshuis en in kelders.


Het Barbaraziekenhuis was ingericht als Rode Kruishospitaal. Militaire artsen  opereerden er militairen die in de Peelinie en Grebbeberg gewond waren geraakt.  Soms werden gewonden per gevorderde V&D-vrachtauto (met een in de haast  opgeschilderd rood kruis)naar het militair hospitaal in Utrecht gebracht.
Een hulpverlener herinnerde dat er een dode Duitse parachutist werd binnengebracht, die  waarschijnlijk ondersteboven terecht was gekomen, want zijn hoofd was in zijn  borstkas gedrukt.
Zowel op vrijdag 10 mei als zaterdag 11 mei slaagde het  afweergeschut erin een Duits toestel neer te halen. Een kwam in Schalkwijk  terecht, de andere in Houten. Het afweergeschut bij huize De Bol had het bij  luchtaanvallen zwaar te verduren en het was een wonder dat het slechts het leven  kostte van een militair.



Er was bij Culemborg geen verkeersbrug,  vandaar dat er een pontonbrug werd geslagen. De pontonbrug bij Culemborg lag op  ongeveer 200 meter van de spoorbrug, ter hoogte van het thans nog steeds  dienstdoende pontveer. De Duitsers hadden het hier in de eerste oorlogsdagen geregeld op gemunt. Deze pontonbrug is in de namiddag van de 13e mei afgebroken.  Voor het  overzetten van de troepen werd hierna de spoorbrug gebruikt.  
Voor zover bekend waren als gevolg van Duitse luchtaanvallen  bij de brug(gen) van Culemborg zes gesneuvelden te betreuren, De meesten waren gestationeerd bij  de daar opgestelde luchtafweerbatterij.  
De pontonniers waren gehuisvest in schuren die daar in de buurt stonden.  Ongeveer op de plaats waar de veerpont nu is. Er speelden regelmatig militaire  voetbalelftallen tegen elftallen van de plaatselijke club Vriendenschaar.  
 
Klik hier voor een terugblik van negen maanden demobilisatie in Culemborg door Frank van Falckenoort van 3-III-13 Reg. Art.
Klik hier voor  een sfeertekening van de demobilisatie in de CC van 8 juni 1940.
 
Zoeken op deze website
Copyright 2017. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu